Ojcowie Pustyni

Depresja, ale czy tylko duchowa?

Acedia.

Tajemnicza i niebezpieczna. Duchowa femme fatale. Niszczy a jednak pociąga. Na dno. A na imię jej ACEDIA. Nic romantycznego jednak się za nią nie kryje. Rozpacz i pustka, obezwładnia i mami. Niesie gorycz, frustrację, gniew, agresję. Bliska, często zbyt bliska znajoma. Bardzo dobrze znana Ojcom Pustyni.

Poniższe teksty pochodzą z klasycznej już książki Akedia. Die geistliche Lehre des Evagrios Pontikos vom Überdruß , a w wydaniu Wydawnictwa Tyniec po prostu “Acedia. Duchowa depresja”.

“Z całej obfitości duchowej nauki Ewagriusza podjęliśmy jeden szczególny i, jak się wydaje, ciągle aktualny aspekt: acedię. Mówili o niej także inni przed Ewagriuszem i po nim. Wspomina się o niej okazyjnie w Apoftegmatach, sentencjach Ojców, i to już w pierwszej maksymie Antoniego.

Święty Antoni, kiedy mieszkał na pustyni, popadł raz w zniechęcenie i wielką ciemność wewnętrzną. I powiedział do Boga: „Panie, chcę się zbawić, ale mi myśli nie pozwalają: co mam robić w tym utrapieniu? Jak się zbawić?”. I chwilę potem, wyszedłszy na zewnątrz, zobaczył Antoni kogoś podobnego do siebie, kto siedział i pracował, potem wstawał od pracy i modlił się, a potem znowu siadał i plótł linę, i znów wstawał do modlitwy. A był to anioł Pański, wysłany po to, by go pouczyć i umocnić. I usłyszał Antoni głos anioła: „Tak rób, a będziesz zbawiony”. Gdy to usłyszał, odczuł wielką radość i ufność; a robiąc tak, osiągnął zbawienie.

Przypowieść ta skupia w sobie cały szereg elementów, które odnajdziemy w duchowym nauczaniu Ewagriusza: przyczyny acedii, jej objawy oraz różnorakie środki zaradcze.
Teolog z Pontu również w tym wypadku dysponuje więc określoną „tradycją” Ojców, którą sobie przyswoił. Jednakże dopiero on opracował właściwą „teorię” acedii – wszyscy inni po nim powielali.

(…) Uśpienie dynamizmu duszy, uczucie pustki, nudy i zniechęcenia, niezdolność do skoncentrowania się na jednej czynności, wyczerpanie i niepokój serca (Kasjan) – któż mógłby utrzymywać, że ten état d’âme jest właściwy tylko anachoretom? Znali go już starożytni filozofowie, mówili o nim Ojcowie Kościoła. W czasach współczesnych ten „być może najboleśniejszy ludzki fenomen” (Guardini) powiększył, jak się zdaje, swój zasięg i głębię. Ennui Pascala i melancholia Kierkegaarda mają w sobie coś fatalistycznego, co nie jednego przyprawia o dreszcze, a cóż dopiero mówić o lęku, tym – jak to jeszcze zobaczymy – bliźniaczym bracie acedii? Czyż nie stał się on Kainowym piętnem naszej cywilizacji?”

Demon acedii, nazywany także demonem południa, jest najuciążliwszy spośród wszystkich demonów. Nachodzi mnicha koło godziny czwartej i osacza jego duszę aż do godziny ósmej. Najpierw sprawia, że słońce zdaje się poruszać zbyt wolno lub wręcz nie porusza się wcale, a dzień tak się dłuży, jakby miał pięćdziesiąt godzin. Następnie przymusza mnicha, aby ciągle wyglądał przez okno i wybiegał z celi, by wpatrywać się w słońce, jak daleko jeszcze do godziny dziewiątej; albo by rozglądać się tu i ówdzie, czy któryś z braci nie [nadchodzi]. Wzbiera w nim wreszcie nienawiść do miejsca [w którym mieszka,] do życia i do ręcznej pracy. I [podsuwa myśl], że zanikła miłość wśród braci, a nie ma nikogo, kto by go pocieszył. A jeśli jest ktoś, kto w owych dniach zasmucił mnicha, to tym także posługuje się demon, by zwiększyć jego nienawiść. Przywodzi go do tęsknoty za innymi miejscami, w których łatwiej znaleźć to, co konieczne [do życia], i rzemiosło, które wymaga mniej wysiłku, a przynosi więcej korzyści.”

“Tytuł oryginału: Akedia. Die geistliche Lehre des Evagrios Pontikos vom Überdruß”
Gabriel Bunge. “Acedia. Duchowa depresja”.

 

 

O autorze

Pomysłodawczyni i redaktor internetowego Magazyn Dobrych Treści (www.dommariam.com). Autorka tekstów (współpracuje z portalami DEON, eKAI) i redaktor treści internetowych. Storytellerka, czyli profesjonalna "opowiadaczka historii".
Koordynatorka trzech edycji Letniej Szkoły Biblijnej. wydawca programów radiowych (RMF FM), reporter (Polskie Radio KatowiceLife Festival Oświęcim), trener organizacji pozarządowej dla Fundacji Nowe MediaZarządza stronami firm na Facebooku. Prowadzi webinary, kursy językowe online, tworzy filmy edukacyjne.

Dodaj komentarz